Szkoły nie służą do prowadzenia wojny

Jeden z najnowszych raportów Human Rights Watch (HRW), dotyczący wykorzystywania infrastruktury szkół i uniwersytetów w celach militarnych przez ugrupowania zbrojne (również rządowe), przedstawia nam ten problem w nowym świetle oraz pokazuje, że jest on zdecydowanie bardziej powszechny niż mogłoby się zdawać. Według raportu przez ostatnie 10 lat takie zagrożenie pojawiło się w przynajmniej 29 państwach we wszystkich zakątkach świata – Azji, Afryce, Europie, Ameryce i na Bliskim Wschodzie.

Do czego więc sprowadza się zastosowanie szkół w celach wojskowych? Problem objawia się w różny sposób, w zależności od sytuacji politycznej danego kraju. Najbardziej narażone na ataki są szkoły w państwach, na terenie których rozgrywają się konflikty zbrojne. Zazwyczaj po przejęciu przez grupę wojskową obiekty szkolne służą jej członkom do celów strategicznych – jako bazy, baraki lub ośrodki treningowe. W budynkach często tworzone są też składy z bronią i amunicją, areszty bądź sale tortur. Zdarza się również, że w szkołach zakładane są nielegalne punkty poborowe, rekrutujące dzieci do militarnych organizacji.
Skala problemu jest zatrważająca, szczególnie w Republice Środkowoafrykańskiej, której HRW poświęciło osobny raport związany z tematyką bezpieczeństwa w szkołach. Państwo to od wielu lat trawi wojna domowa. Na środkowoafrykańskiej prowincji szkoły stanowią często najlepsze zabudowania w wioskach, z podłogami i nieprzeciekającymi dachami, które w tropikalnych warunkach pogodowych dodatkowo podnoszą ich atrakcyjność w oczach partyzantów z ugrupowań takich jak Seleka czy Anti-balaka.

Wojskowi nie liczą się jednak zupełnie z pierwotnym przeznaczeniem obiektów. Niszczą szkolne meble, palą książki, używają pomieszczeń szkolnych jako toalet. Działania grup zbrojnych w bezpośredni sposób zagrażają życiu i zdrowiu dzieci – szkoła może stać się obiektem ataku innych ugrupowań nawet po wcześniejszym opuszczeniu jej przez oddziały militarne, jeśli pozostawiony zostanie tam np. sprzęt wojskowy. Ponadto w niektórych regionach młodzież bywa odcięta od możliwości edukacji nawet przez kilka lat, co stanowi rażące naruszenie jednego z fundamentalnych praw człowieka – prawa do edukacji, będącego elementem wielu konwencji międzynarodowych.

Problem obecny jest również bezpośrednio za naszą granicą. Jednym z następstw rosyjskiej agresji na Ukrainę było przekształcanie szkół na terenach objętych konfliktem w bazy militarne – za przykład posłużyć może szkoła w miejscowości Popasna w obwodzie Ługańskim, przekształcona w bazę wojskową w 2014 r. przez prorosyjskich separatystów.

Pojawia się więc pilna potrzeba odpowiedzi na pytanie, jak radzić sobie z kwestią militaryzowania obiektów szkolnych i jak temu procederowi zapobiegać. Wśród wielu rozwiązań, jakie sugeruje raport HRW wraz z The Global Coalition to Protect Education from Attack (międzynarodową koalicją na rzecz ochrony edukacji przed działaniami zbrojnymi), wyróżnia się przede wszystkim postulat podpisania Safe Schools Declaration, inicjatywy politycznej ONZ z 2015 r. zobowiązującej sygnatariuszy do wprowadzania kompleksowych rozwiązań na rzecz bezpieczeństwa w szkołach i na uniwersytetach.

Ostatnim, sześćdziesiątym pierwszym państwem, które podpisało deklarację (stan na dzień 24 marca 2017 r.), jest Malta. 28 marca w Buenos Aires rozpocznie się również druga – od czasu powstania deklaracji – międzynarodowa konferencja poświęcona ochronie szkół. Pozostaje mieć nadzieję, że inne kraje, niezależnie od tego, czy problem dotyka je obecnie, czy może dotknąć w przyszłości, również dołączą do koalicji na rzecz bezpieczeństwa w szkołach. Naszym zadaniem zaś jest nieustająco o tej potrzebie przypominać.

Autor: Konstanty Ramotowski

Źródła:

  • Human Rights Watch, No Class-When Armed Groups Use Schools in the Central African Republic, 23.03.2017
  • Human Rights Watch, Protecting Schools from military use, 20.03.2017
  • Global Coalition to Protect Education from Attack, What International Laws Are Violated, 19.03.2010
  • Global Coalition to Protect Education from Attack, Lessons in War 2015 – Military Use of Schols and Universities During Armed conflicts, report of 2015

Fot. https://www.hrw.org/news/2017/03/23/central-african-republic-armed-groups-using-schools

Share this:
Facebooktwittergoogle_plustumblr

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *